|
893 SHARES |
झापा । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत आज कात्तिक कृष्ण चतुर्दशीका दिन कुकुर तिहार श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइँदैछ। यमपञ्चकको दोस्रो दिन मनाइने यस पर्वमा कुकुरलाई यमराजको दूतका रूपमा सम्मान गर्दै पूजा गर्ने परम्परा छ।
कुकुरलाई मानवको विश्वासिलो साथी, घरको रक्षक तथा सुरक्षाकर्मीका रूपमा लिइन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार कुकुरलाई यमराजको द्वारपाल र दूतका रूपमा समेत मानिन्छ। त्यसैले यस दिन कुकुरलाई फूलमाला लगाइदिने, निधारमा टीका लगाउने तथा मीठा परिकार र मनपर्ने खानेकुरा खुवाएर सम्मान गरिन्छ।
हिन्दू धर्मशास्त्रमा कुकुरलाई यमराजसँग जोडेर हेरिएको छ। यमराजका दुई कुकुर श्याम र सबलले यमलोकको पहरेदारी गर्ने धार्मिक विश्वास छ। महाभारतको महाप्रस्थानिक पर्वमा पनि धर्मराज युधिष्ठिरसँग अन्तिम यात्रामा गएको कुकुरप्रतिको निष्ठा र धर्मको प्रसङ्ग उल्लेख छ।
कुकुर तिहारको धार्मिक महत्वसँगै सामाजिक र मानवीय पक्ष पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। मानिस र जनावरबीचको आत्मीय सम्बन्ध, जीवप्रतिको दया, माया र सहअस्तित्वको सन्देश यस पर्वले दिन्छ। घरमा पालिएका कुकुर मात्र नभई सडकमा रहेका तथा बेसहारा कुकुरलाई समेत भोजन गराउने र सम्मान गर्ने परम्पराले पशुप्रतिको करुणाभाव अभिव्यक्त गर्छ।
कुकुरले मानिसको सुरक्षादेखि अपराध अनुसन्धान, उद्धार, खोज तथा विभिन्न सुरक्षा निकायमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ। प्राकृतिक विपत्ति तथा दुर्घटनामा बेपत्ता भएका व्यक्तिको खोजीमा समेत तालिमप्राप्त कुकुरको प्रयोग हुने गरेको छ।
तिहारका पाँच दिनमध्ये काग तिहार, कुकुर तिहार, लक्ष्मीपूजा, गोवर्धन पूजा र भाइटीकाको आ–आफ्नै धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व छ। कुकुर तिहारले विशेषगरी पशुपक्षीप्रति सम्मान, संरक्षण र मानवीय व्यवहार गर्नुपर्ने सन्देश प्रवाह गर्दै आएको छ।
यसरी कुकुर तिहार केवल धार्मिक विधिमा सीमित पर्व नभई मानव र पशुबीचको सम्बन्धलाई आत्मीय बनाउने तथा सबै जीवप्रति दया र सम्मानको भावना विकास गर्ने सांस्कृतिक पर्वका रूपमा स्थापित छ।
